انواع کمر درد در زنان و مردان + علل، تشخیص و درمان بدون جراحی

بیش از ۸۰ درصد مردم انواع کمر درد را در طول زندگی تجربه می‌کنند. گاهی یک درد ناگهانی و گذرا و گاهی یک درد مزمن و فرساینده می‌تواند عملکرد بدن را برای مدتی مختل کند. خوشبختانه امروزه انواع کمر درد در مردان و زنان را می‌توان بدون جراحی درمان کرد. روش‌های غیرتهاجمی مانند درمان دارویی و انجام فیزیوتراپی به تسکین درد کمک می‌کنند. متخصص درد با تزریقات دارویی، بلوک‌های عصبی و تکنیک‌های درمانی نوین، نقش مهمی در بازگرداندن بیماران به زندگی ایفا می‌کند. هدف از نگارش این مقاله، بررسی علت انواع کمر درد ناگهانی و مزمن و معرفی شیوه درمان آنها در مرکز تخصصی درد می‌باشد.

انواع کمر درد و علائم آن

تصور عموم بر این است که کمر درد در اکثر مواقع در اثر ورم و پارگی دیسک است. اما گاهی مشکلات عصبی، التهابی و حتی بیماری‌های عفونی نیز علت کمر درد ناگهانی هستند. علائم انواع کمر درد، شدت درد و تأثیرگذاری بر حرکت بدن در موارد شدیدتر، می‌تواند در هر نوع کمر درد متفاوت باشد. بهتر است انواع کمر درد و علائم آنها را بشناسید تا در صورت وقوع، نسبت به مراجعه به پزشک اقدام نمایید.

۸ نوع و علت شایع کمر درد در زنان و مردان

۱. کمر درد عفونی (Infection Back Pain)

گاهی برخی عوامل بیماری‌زا نظیر استافیلوکوکوس اورئوس در بدن عفونت ایجاد می‌کنند. اگر عفونت به ستون فقرات، دیسک بین‌مهره‌ای یا فضای اپیدورال نفوذ کند، کمر درد عفونی رخ می‌دهد. این نوع از انواع کمر درد با علائمی نظیر درد موضعی مداوم، تب و افزایش گلبول‌های سفید خون آغاز می‌شود. گاهی کمر درد عفونی باعث کاهش وزن نیز می‌شود. این نوع کمردرد نادر در اثر جراحی‌های پیشین، تزریق دارو یا داشتن سیستم ایمنی ضعیف رخ می‌دهد.

۲. کمر درد عضلانی (Muscular Back Pain)

رایج‌ترین نوع کمر درد در اثر گرفتگی عضلات کمر رخ می‌دهد. وضعیت بدنی نامناسب، فشار زیاد در هنگام بلند کردن اجسام سنگین و حرکات ناگهانی باعث ایجاد کمر درد عضلانی می‌شوند. این نوع کمر درد در گروه انواع کمر درد ناگهانی قرار می‌گیرد و معمولاً با یک درد شدید و مبهم آغاز می‌شود. حرکت کردن و نشستن باعث تشدید درد می‌شود.

۳. دیسک کمر (Discogenic Pain)

دیسک‌هایی که بین مهره‌های کمر قرار دارند، نقش ضربه‌گیر و محافظ را ایفا می‌کنند. با افزایش سن یا وجود عوامل خطرساز، مواد ژله‌ای داخل دیسک تحلیل رفته یا بیرون می‌زنند. در چنین حالتی فرد دچار فتق دیسک یا دیسک کمر می‌شود. علت کمر درد ناگهانی در مردان و زنان به‌خصوص در میانسالی و کهنسالی، دیسک کمر است. معمولاً علائم آن ناگهانی ایجاد می‌شوند. احساس درد در هنگام عطسه، سرفه، نشستن و خم کردن گردن، رایج‌ترین علائم کمر درد دیسکی هستند.

۴. کمر درد در اثر بیماری داخلی (Referred Pain From Internal Organs)

انواع کمر درد ناگهانی که منشأ عضلانی، دیسکی یا استخوانی دارند، با حرکت کردن تشدید می‌شوند. اما گاهی درد عمیق و مداوم است و تغییری نمی‌کند. در چنین حالتی امکان دارد که درد ناشی از بیماری‌های احشایی باشد. سنگ کلیه، بیماری‌های پانکراس، زخم معده و برخی دیگر از بیماری‌های گوارشی باعث ایجاد انواع کمر درد مداوم می‌شوند. علائمی مانند دل‌درد، تهوع و مشکلات ادراری را در کنار کمر درد جدی بگیرید.

۵. کمر درد التهابی (Inflammatory Back Pain)

کمر درد التهابی از انواع کمر درد در جوانی است که معمولاً در سنین پایین نیز بروز پیدا می‌کند. خشکی کمر به‌ویژه در ساعات صبحگاهی، گاهی بیش از ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. کمر درد به‌جای بهبود پیدا کردن با استراحت، با فعالیت بیشتر تسکین پیدا می‌کند. همچنین گاهی التهاب در سایر مفاصل نیز به وجود می‌آید. همه این علائم هشدار می‌دهند که کمر درد احتمالاً از نوع التهابی است. این عارضه می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های خودایمنی باشد که باید توسط متخصص درد بررسی گردد.

۶. درد ناشی از لنگش عصبی (Neurogenic Claudication)

این نوع کمر درد در اثر تنگی کانال نخاع رخ می‌دهد. معمولاً فرد در هنگام راه رفتن احساس ضعف در پاها می‌کند. زمانی که فرد در حالت نشسته به سمت جلو خم می‌شود، درد فوراً بهبود می‌یابد. در لنگش عصبی برخلاف انواع کمر درد ناگهانی، درد با تغییر وضعیت بدن تسکین پیدا می‌کند. چنانچه لنگش عصبی تشدید شود و برای درمان اقدام نشود، به بی‌حسی پا منجر می‌شود.

۷. کمر درد ناشی از مشکلات ستون فقرات (Structural Spinal Pain)

گاهی انواع کمر درد خطرناک یا رایج در اثر مشکلات ستون فقرات ایجاد می‌شوند. آرتروز شایع‌ترین علت کمر درد است. ساییدگی غضروف باعث افزایش اصطکاک مهره‌ها و ایجاد درد به‌ویژه در حالت ایستاده می‌شود. اسپوندیلولیستزیس عارضه دیگری است که یک مهره روی مهره دیگر می‌لغزد و درد ایجاد می‌کند. شکستگی فشاری مهره در اثر پوکی استخوان یکی از علل ایجاد انواع کمر درد ناگهانی و شدید است.

۸. کمر درد سیاتیکی (Sciatica Back Pain)

درد ناشی از سیاتیک از کمر به سمت باسن و پشت ران انتشار می‌یابد. زمانی که فشار مضاعفی روی ریشه‌های عصبی L4، L5 و S1 باشد، درد آغاز می‌شود. درد معمولاً از نوع تیر کشنده یا مانند شوک است که با حرکت تشدید پیدا می‌کند. معمولاً با انجام حرکات اصلاحی می‌توان درد را تسکین داد.

💡 نکته مهم و کلیدی

”علائمی مانند دل‌درد، تهوع و مشکلات ادراری را در کنار کمر درد جدی بگیرید و در صورت وجود علائم مداوم سریعاً به پزشک مراجعه فرمایید.“

نحوه تشخیص انواع کمر درد در کلینیک درد

فرآیند تشخیص انواع کمر درد در مردان و زنان، چند مرحله‌ای و گام به گام است. متخصص درد با بررسی علائم، انجام تست‌ها و معاینات لازم و در صورت لزوم تهیه تصاویر مقطعی از بدن، مشکل اصلی را تشخیص می‌دهد. پس از انجام بررسی‌های لازم و رسیدن به نتیجه درباره علت درد، درمان متناسب با آن تجویز می‌شود. متخصص درد طی این مراحل، انواع کمر درد و دلایل آن را تشخیص می‌دهد:

• بررسی علائمی مانند بی‌حسی، ضعف، درد موضعی و تورم، می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره مشکل به متخصص بدهد.

• عمل‌های جراحی پیشین، سابقه کاهش یا افزایش وزن شدید، داشتن بیماری‌های زمینه‌ای و تزریق دارو باید در کنار علائم، ارزیابی شوند.

• پزشک با بررسی دامنه حرکتی، لمس نقاط منشأ درد، اعمال فشاری روی عصب و انجام تست‌های دیگر، قدرت عضلات، اسکلت و عصب را ارزیابی می‌کند.

• چنانچه بیمار با علائم پرخطر یا سابقه پزشکی حساس به متخصص درد مراجعه کند، بایستی تصویربرداری فوری انجام شود. اگر انواع کمر درد خطرناک ناشی از بیماری خاصی باشند، بایستی بیمار را به متخصص مربوطه ارجاع داد.

• گاهی برای اطمینان از عفونی نبودن کمر درد، انجام آزمایش خون الزامی است. گاهی نیز بیمار بایستی به مرکز رادیولوژی، MRI و CT-Scan برای تهیه تصاویر از کمر و ستون فقرات، مراجعه کند.

روش‌های درمان انواع کمر درد در مرکز تخصصی درد

انواع کمر درد حاد و مزمن را می‌توان به کمک روش‌های غیرتهاجمی و کم‌تهاجمی در مرکز تخصصی درد، درمان کرد. متخصص درد با تزریق دارویی، رادیوفرکانسی و سایر شیوه‌های درمانی نوین، کمر درد را بهبود می‌بخشد. در این بخش برخی از این روش‌های درمانی موثر را بررسی می‌کنیم:

فیزیوتراپی و تمرین درمانی (Physiotherapy)

فیزیوتراپی یک شیوه درمانی غیرتهاجمی است که تاثیر زیادی در درمان دردهای مزمن کمر دارد. فیزیوتراپیست با به‌کارگیری مبانی فیزیولوژی و استفاده از دستگاه‌هایی نظیر لیزر و تراکشن ستون فقرات، سعی در بهبود وضعیت کمر و ستون فقرات دارد. گاهی بدون نیاز به استفاده از دستگاه و تنها با انجام حرکات اصلاحی می‌توان کمر درد را تسکین داد.

لیزر درمانی و شاک‌ویو (LLLT & Shockwave)

لیزر کم توان (LLTT) برای درمان درد عضلانی-اسکلتی کاربرد دارد. نور با طول موج مشخصی به بافت نفوذ می‌کند و التهاب را کاهش می‌دهد. شاک‌ویو (Shockwave) روش درمانی مبتنی بر امواج صوتی است. امواج صوتی فرآیند ترمیم را با افزایش گردش خون، تسریع می‌کنند. معمولاً متخصص این روش‌های درمانی را در کنار تمرینات اصلاحی به‌کار می‌گیرد.

اوزون تراپی برای کمر درد (Ozone Therapy)

اوزون تراپی (Ozone Therapy) از خدمات اصلی مرکز تخصصی درد است. با تزریق گاز اوزون به عضلات اطراف ستون فقرات یا دیسک، التهاب کاهش پیدا می‌کند و تحریک فرآیند ترمیم اتفاق می‌افتد. معمولاً تزریق اوزون به دیسک نسبت به تزریق عضلانی کار حساس‌تری است و بایستی با هدایت تصویری صورت بگیرد.

تزریق اپیدورال استروئید (Epidural Steroids)

این شیوه درمانی معمولاً برای بهبود تنگی کانال نخاع یا سیاتیک تجویز می‌شود. با تزریق اپیدورال استروئید (Epidural Steroids)، التهاب ریشه‌های عصبی که تحت فشار هستند، کاهش می‌یابد. تزریق کورتیکواستروئید به فضای اپیدورال تحت گاید CT یا فلوروسکوپی صورت می‌گیرد. این روش درمان موقتی و برای تسکین درد به‌مدت ۳ ماه است.

بلاک عصبی (Nerve Block)

بلاک عصبی (Nerve Block) یک شیوه درمانی همیشگی نیست. با تزریق داروی بی‌حسی به اطراف ریشه عصب در مرکز تخصصی درد، ارسال سیگنال درد موقتاً قطع می‌شود. از طریق بلاک عصبی می‌توان منشأ درد را پیدا کرد و برای درمان‌های اصلی مانند رادیوفرکانسی، اقدام کرد.

رادیوفرکانسی برای کمر درد (Radiofrequency)

مفاصل کوچکی در بین مهره‌ها وجود دارند که آنها را مفاصل فاست می‌نامند. در رادیوفرکانسی (Radiofrequency) با استفاده از یک سوزن نازک و امواج رادیویی، اعصاب این مفاصل را غیرفعال می‌کنند تا سیگنال درد به مغز ارسال نشود. معمولاً تاثیر این روش تا ۱ سال باقی می‌ماند. در صورت بروز انواع کمر درد که به مفاصل فاست مرتبط هستند، این روش درمانی تکرار می‌شود.

عمل بسته لیزر دیسک (PLDD)

روش PLDD برای بهبود فتق دیسک بین‌مهره‌ای کاربرد دارد. بدین صورت که یک سوزن تحت بی‌حسی موضعی وارد ناحیه منشأ درد می‌شود. با عبور فیبر نوری از داخل سوزن و سپس اعمال انرژی لیزر، حجم دیسک و فشار روی عصب کاهش می‌یابد.

چگونه از درد گرفتن کمر پیشگیری کنیم؟

سبک زندگی سالم و توجه به اصلاح الگوهای حرکتی، گامی موثر در پیشگیری از بروز انواع کمر درد است. بسیاری از دردهایی که در دوره بزرگسالی رخ می‌دهند، در اثر فرسایش تدریجی بدن در نتیجه سبک زندگی ناسالم و عادات مخرب رخ می‌دهند. با توجه به این نکات مهم، از بروز انواع کمر درد سیاتیکی، دیسکی، التهابی و غیره، پیشگیری کنید:

• انجام ورزش‌های قدرتی برای بهبود گردش جریان خون

• انجام حرکات کششی روزانه

• خم کردن زانو و بلند کردن جسم سنگین در نزدیک بدن

• خودداری از چرخش کمر در حین حمل اجسام

• پرهیز از نشستن طولانی مدت بدون حرکت

• استفاده از بالش بین زانو در خوابیدن به پهلو و استفاده از بالش برای زیر زانو در خوابیدن به پشت

• حفظ وزن متعادل

• مدیریت تنش‌های عصبی و استرس

سخن پایانی

✅ پیام متخصص کلینیک درد

”کمر درد یک عارضه شایع در سنین کم تا کهنسالی است که به دلایل مختلفی بروز پیدا می‌کند. این درد می‌تواند موقتی یا مزمن باشد که هر دو آنها با روش‌های غیرتهاجمی، قابل درمان هستند. دیگر نیازی به عمل‌های جراحی، صرف هزینه زیاد و گذراندن دوره نقاهت طولانی نیست. با کمک انواع ورزش برای کمردرد، درمان تزریقی، رادیوفرکانسی و دیگر روش‌های نوینی که در کلینیک تخصصی درد به کار گرفته می‌شوند، با کمر درد خداحافظی کنید. تجربه خود از مراجعه به کلینیک درد را با ما در میان بگذارید.“